Światowy Dzień Konsumenta

Obraz główny

Konsumentami jesteśmy wszyscy, dobrze więc znać swoje podstawowe prawa. Władze publiczne chronią konsumentów, użytkowników i najemców przed działaniami zagrażającymi ich zdrowiu, prywatności i bezpieczeństwu oraz przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi. Zakres tej ochrony określa ustawa. Tak stanowi treść art.76 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wprowadzający ochronię konsumentów do ustawy zasadniczej.

Konsumentem człowiek był zawsze, ale dopiero w XIX wieku pojawiła się uświadomiona potrzeba ochrony praw konsumenta, ochrony zdrowia, kontroli produktów, przeciwdziałania nieuczciwej konkurencji i nieuczciwym praktykom rynkowym. Wprawdzie już w średniowieczu Tomasz z Akwinu, Marcin Luter i Jan Kalwin krytykowali niektórych ówczesnych przedsiębiorców, ale filozofowie ci wypowiadali się wyłącznie na płaszczyźnie etyki. Pierwsze ruchy konsumenckie i pierwsze regulacje prawne rozpoczęły się wraz z procesami uprzemysłowienia. Najstarsza publiczna instytucja ochrony konsumentów powstała w Szwecji w 1809 roku. Parlament Szwecji powołał specjalnego komisarza-ombudsmana, który zajmował się sprawami przestrzegania przepisów prawnych chroniących konsumentów.

W Stanach Zjednoczonych pierwsza organizacja konsumencka o nazwie: „Liga Konsumentów w Nowym Jorku” powstała w 1891 roku, która propagowała sklepy otwarte na konsumenta, pracujące w dogodnych dla klientów godzinach, mające dogodne warunki organizacyjno-techniczne i odpowiednie warunki sanitarne. W innych miastach amerykańskich powstawały podobne organizacje, które w 1899 roku połączyły się w ogólnokrajową organizację konsumencką National Consumers League. NCL, która działa nieprzerwanie do dzisiaj. Pierwszym na świecie aktem prawnym była ustawa z 1902 roku o czystości żywności i lekarstw. Niezwykle doniosłe z perspektywy ochrony konsumenckiej stało się przemówienie Johna Fitzgeralda Kennedyego, Prezydenta Stanów Zjednoczonych Ameryki w dniu 15 marca 1962 roku do amerykańskiego Kongresu. Prezydent w swym wystąpieniu przedstawił własny projekt ustawy o ochronie praw, w którym definiował między innymi cztery podstawowe prawa konsumentów: do bezpieczeństwa, do prawdziwej i rzetelnej informacji, do swobody wyboru, do bycia wysłuchanym. Prezydent John Fitzgerald Kennedy wypowiedział wówczas ponadczasowe słowa: „Konsumenci to z definicji my wszyscy. Jest to największa grupa ekonomiczna, mająca wpływ i jednocześnie poddana wpływom niemal każdej publicznej i prywatnej decyzji ekonomicznej. Mimo to, jest to jedyna ważna grupa, której głos i opinie są rzadko brane pod uwagę”. Pierwszym dokumentem, który w sposób kompleksowy ujmował prawa konsumenta jest rezolucja z 9 kwietnia 1985 roku Wytyczne Zgromadzenia Ogólnego Narodów Zjednoczonych w sprawie ochrony konsumentów. W dokumencie podkreślona została potrzeba ochrony konsumentów przed wszelkim ryzykiem dla ich zdrowia i życia. Wytyczne te nie mają mocy wiążącej, ale jako rozwinięcie praw człowieka powinny być respektowane przez wszystkie kraje świata.

W Europie, na początku powstania Wspólnot Europejskich, problematyka konsumencka była pomijana. Konsument był traktowany, jako odbiorca pojawiających się na konkurencyjnym rynku towarów i usług. Podstawą przyszłej polityki konsumenckiej był zapis w preambule Traktatu Rzymskiego z 1957 roku o poprawie warunków życia. W 1960 roku powstała Międzynarodowa Organizacja Związków Konsumenckich Consumers International, która obecnie skupia ponad 250 mniejszych organizacji ochrony praw konsumentów ze 115 krajów i jest największym światowym podmiotem, zajmującym się ochroną praw konsumentów.

W Polsce ochrona konsumenta ma również długą historię. Pierwszym polskim aktem prawnym była uchwalona w 1926 roku ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. W 1939 roku uchwalono ustawę o porozumieniach kartelowych. W obowiązującym stanie prawnym regulacje dyrektyw unijnych, ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów i ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym z szeroko pojętą tematyką prawa konsumenckiego w kodeksowym ujęciu stanowią o ochronie konsumenta.

Światowy Dzień Konsumenta World Consumer Rights Day - WCRD ustanowiony w 1983 roku, w Unii Europejskiej obchodzony jest, jako Europejski Dzień Konsumenta. Dzień ten jest szczególnie ważny dla współczesnego człowieka, ponieważ każdy z nas jest konsumentem bez względu na płeć, wiek, kulturę, religię, wykształcenie, pełnione role społeczne i zawodowe, stan majątkowy, itp. Codziennie zawieramy umowy o sprzedaż, czy o usługę, jesteśmy jako społeczeństwo coraz silniej uzależni od konsumpcji. Każda wydana złotówka to nasz wybór na rynku. Producenci, handlowcy, usługodawcy różnymi sposobami i technikami marketingowymi zabiegają względy konsumenta. Nie ma raju konsumenckiego, nawet najbogatsze państwa muszą organizować ochronę konsumentów. Każdy mechanizm jest na tyle mocny, na ile jest mocne jego najsłabsze ogniwo, a tym najsłabszym ogniwem w łańcuchu rynkowym jest KONSUMENT.

Światowy Dzień Konsumenta obchodzony jest w tym roku z 20-letnim jubileuszem instytucji powiatowego/miejskiego rzecznika konsumentów. W systemie ochrony konsumentów doniosłą rolę na szczeblu samorządu terytorialnego pełni powiatowy/miejski rzecznik konsumentów. Prowadzone przez rzecznika bezpłatne poradnictwo konsumenckie dla mieszkańców powiatu, podejmowane interwencje rzecznika w sporach z przedsiębiorcami na rzecz poszkodowanych konsumentów, negocjacje i wezwania zwaśnionych stron do pozasądowego rozstrzygania sporów w postępowaniach ADR Alternative Dispute Resolution, prawne analizy, wezwania do zaniechania naruszeń interesów i praw konsumenckich, wezwania do zaprzestania stosowania przez przedsiębiorców nieuczciwych praktyk rynkowych zapewniają bezpieczeństwo i zwiększenie ochrony interesów i praw konsumentów.
Ochrona konsumencka jest niekończącą się historią….


Z okazji Światowego Święta Konsumentów, życzę Konsumentom zadowolenia z dokonanych zakupów, udanych transakcji, korzystnych i prawidłowo realizowanych umów konsumenckich, dobrej jakości zakupionych towarów oraz poszanowania praw konsumentów przez przedsiębiorców.

Barbara Mrożek, powiatowy rzecznik konsumentów wraz z pracownikami biura rzecznika


pasusz
kolejka


BIP
 

Gminy powiatu

tarnowskie gory ożarowice kalety miasteczko śląskie swierklaniec radzionkow tworóg zbrosławice krupski młyn

Powiaty partnerskie

powiat tucholski powiat erlangen